← Хичээлүүд
🖧 Компьютерийн сүлжээ анхан шат
Кабель ба RJ45 толгой
## UTP кабель
Сүлжээнд ихэвчлэн **UTP (Cat5e, Cat6)** кабель хэрэглэнэ. Дотор нь хос хосоороо ороосон **8 утас** бий. Ороох нь гадны цахилгаан соронзон хөндлөнгөөс хамгаална.
Кабелийн үзүүрт **RJ45** толгой хавчина. Толгойн хавчаарыг (clip) **доош** харуулж, утас оруулах талаас нь харахад байрлалууд зүүнээс баруун тийш **1–8** гэж дугаарлагдана.
## T568B — хамгийн түгээмэл
| Байрлал | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| **T568B** | цагаан-улбар шар | улбар шар | цагаан-ногоон | цэнхэр | цагаан-цэнхэр | ногоон | цагаан-бор | бор |
| **T568A** | цагаан-ногоон | ногоон | цагаан-улбар шар | цэнхэр | цагаан-цэнхэр | улбар шар | цагаан-бор | бор |
> 💡 Цээжлэх арга: T568B бол **улбар шар → ногоон → цэнхэр → бор** гэсэн хосын дараалал, гэхдээ ногоон хос 3 ба 6-д "тэврэлдэж" цэнхэр хосыг дундаа хавчуулсан. T568A нь ногоон, улбар шар хоёр л байраа сольсон.
## Шулуун (straight) ба кросс (cross) кабель
Кабелийн **хоёр үзүүрийг** ямар стандартаар хавчсанаас хамаараад хоёр төрлийн кабель гарна:
| | Үзүүр 1 | Үзүүр 2 | Юуг юутай холбох вэ |
|---|---|---|---|
| **Шулуун (straight-through)** | T568B | T568B | Компьютер ↔ свич, свич ↔ router, принтер ↔ свич |
| **Кросс (crossover)** | T568A | T568B | Компьютер ↔ компьютер, свич ↔ свич, компьютер ↔ router |
**Шулуун кабель**: утас бүр нөгөө үзүүрийнхээ **ижил дугаартай** байрлалд очно (1→1, 2→2 … 8→8).
**Кросс кабель**: илгээх, хүлээн авах утсууд **солигдоно**:
| Үзүүр 1 (T568A) | 1 цагаан-ногоон | 2 ногоон | 3 цагаан-улбар шар | 6 улбар шар |
|---|---|---|---|---|
| **Үзүүр 2 (T568B)**-д очих байрлал | **3** | **6** | **1** | **2** |
> 🧠 Дүрэм: **ижил төрлийн** төхөөрөмж (PC–PC, свич–свич) → **кросс**; **өөр төрлийн** (PC–свич) → **шулуун**.
>
> 💡 Өнөөгийн ихэнх төхөөрөмж **Auto-MDIX** чадвартай: кабелийн төрлийг өөрөө таниад тохируулдаг. Тиймээс практикт бараг үргэлж шулуун кабель хэрэглэдэг ч ялгааг нь мэдэх нь чухал.
## Хавчих алхам
1. Кабелийн гадна бүрээсийг 2–3 см хуулна.
2. Хосуудыг задлаж, шулуун болгоно.
3. Өнгийг стандартын дагуу эгнүүлнэ.
4. Үзүүрийг тэгш хайчилж (~1.3 см үлдээнэ), толгой руу бүрэн түлхэж оруулна.
5. Хавчуураар хүчтэй хавчина. Кабелийн тестерээр шалгана.
> 🎮 Туршаад үз: **Логик тоглоом → 🔌 Кабель хавчих**
>
> 🧮 Бодлого: **Сүлжээ → Түвшин 2**
💡 Уншсан хичээлээ тэмдэглэж, бодлого бодож оноо цуглуулах бол үнэгүй бүртгүүлээрэй эсвэл нэвтэрнэ үү.